Granice ruchu “Solidarność” 19.06.2017

Granice ruchów społecznych są płynne i niejednoznaczne. Są pewnym konstruktem: samych uczestników ruchu i nas jako badaczy. Czy paryska „Kultura” była częścią ruchu Solidarność czy jej zewnętrznym sojusznikiem? Czy KPN był „w” czy „poza”? A opłaceni drukarze w państwowych zakładach drukujący „na lewo” książki i sprzedający matryce? A „Powściągliwość i Praca” i Muzeum Archidiecezji? PTS? Na kolejnym spotkaniu seminarium badawczego „Solidarność. Nowe podejścia do analizy ruchu społecznego” będziemy mówili o granicach „S”.  Formuła podobna jak na spotkaniu o tożsamościach, tj. zaczniemy od kilku zwięzłych wypowiedzi wprowadzających, by przejść po nich do dyskusji. Zacznie Adam Mielczarek (UJ) o zmienności granic ruchu, potem Mateusz Fałkowski (ISP PAN) o rozróżnieniu między ruchem a jego otoczeniem oraz o definiowaniu granic S jako elemencie dynamiki, następnie Jan Olaszek (IPN) o jawnych elementach konspiracyjnego ruchu, jak wystawy w kościołach, klub Dziekania czy Res Publika, a potem Paweł Sowiński (ISP PAN) o środowiskach emigracyjnych. Spotkanie odbędzie się 19 czerwca, godz. 13-15 w sali konferencyjnej ISP PAN (ul. Polna 18)

Władze PRL, Solidarność, Kościół i problem więźniów politycznych (5.06.2017)

Na kolejnym spotkaniu seminarium 5 czerwca 2017, godz. 13-14.30 prof. Andrzej Friszke zaprezentuje tekst “Strategiczna interakcja: władze PRL, Solidarność, Kościół i problem więźniów politycznych”. Komentować będzie Paweł Kowal.

Artykuł będący studium rozgrywki pomiędzy władzami PRL i Solidarnością w latach 1981-84 wyróżnia trzech kluczowych aktorów polskiej polityki: przywódców partii komunistycznej oraz aparatu bezpieczeństwa, aresztowanych wówczas liderów Solidarności oraz biskupów i doradców Kościoła Katolickiego. Władze PRL podejmują wówczas strategiczne wybory dotyczące represji i liberalizacji. Po początkowych zaawansowanych przygotowaniach do procesu jedenastu aresztowanych przywódców Solidarności i KSS KOR próbują doprowadzić do wyjazdu aresztowanych z Polski i w ten sposób osłabić legitymizację ruchu. Artykuł pokazuje w jaki sposób w wyniku interakcji pomiędzy liderami stron z udziałem mediujących doradców i biskupów powstaje nowa dynamika i zmiana dotychczasowego mechanizmu politycznego. Solidarność przekształca się z ruchu masowego w bardziej kadrową organizację i wzrasta przy tym rola liderów, którzy symbolizują trwałość ruchu i umożliwiają przetrwanie Solidarności w okresie represji. Artykuł pokazuje zmiany i napięcia w Solidarności a także innego typu zmiany zachodzące równolegle po stronie władz oraz rolę mediującego trzeciego aktora, tj. Kościoła. Case study strategicznego starcia z pierwszej połowy lat osiemdziesiątych służy pokazaniu przekształceń władzy i Solidarności, które będą następnie istotne dla przebiegu transformacji w latach 1988-89

Subkultury aktywistów i zbiorowe tożsamości w podziemnej „S“ (22.05.2017, godz. 13-15)

Tożsamość (albo, jak najczęściej się precyzuje: „zbiorowa tożsamość”, collective identity) jest jednym z ważnych pojęć, za pomocą których tłumaczy się trwanie i stabilizowanie ruchów społecznych. Np. dla Alberto Melucciego tożsamość jest częścią społecznej infrastruktury ułatwiającej protest i podtrzymującej istnienie ruchów protestu. Zakorzenienie aktywistów w lokalnych sieciach jest tu ważnym elementem wyjaśnienia. Na spotkaniu seminarium 22 maja nawiążemy do niektórych wątków dyskusji nad tekstem Adama Mielczarka z poprzedniego spotkania i rozróżnienia między liderami a subkulturą aktywistów. Rozmawiać będziemy o tym, czym była (były) subkultury aktywistów w ramach ruchu  Solidarności i jakie elementy ich tożsamości możemy wyróżnić. Skupimy się przy tym na okresie od wprowadzenia stanu wojennego do roku 1989.  Założenie jest takie, by rozmawiać o konkretnych przykładach konkretnych badanych przez nas środowisk. Spotkanie zaczniemy od bardziej teoretycznego wprowadzenia Mateusza Fałkowskiego (ISP PAN), a potem głos zabierą Bartosz Kaliski (IH PAN), który powie o tożsamości środowisk Solidarności Walczącej oraz Jan Olaszek (IPN), który powie o tożsamości zbiorowej redaktorów warszawskich gazet podziemnych. Po tych głosach wprowadzających dyskusja.  Spotkanie odbędzie się w poniedziałek 22 maja, godz. 13-15,w sali seminaryjnej ISP PAN, ul. Polna 18